Röportaj Serisi: Dijital Çağda Sinemayı Yeniden Düşünmek | Röportaj: Gökhan Çolak

Gerçekçilik ve Belgesel Temsili

Andre Bazin’in gerçekçilik anlayışı çerçevesinde, özellikle Dengenin Ritmi belgeselinizde “gerçeği yakalama” meselesini nasıl ele aldınız?

Benim için “gerçeği yakalamak” hiçbir zaman kamerayı açıp olanı kaydetmekle ilgili olmadı. Zaten kamera devreye girdiği anda gerçeklik değişiyor. André Bazin’in savunduğu o gerçekliğe sadakat fikrini önemsiyorum ama bunu daha çok etik bir pozisyon olarak görüyorum.

Dengenin Ritmi’nde daha çok şunu dert ettim: Gerçeği temsil etmekten ziyade, o gerçekliğin içinde var olan duyguyu görünür kılmak. Kamera bazen gözlemci oldu, bazen de çok hafif müdahalelerle o duygunun açığa çıkmasına alan açtı.

Montaj ve Anlamın İnşası

Sergei Eisenstein’in montaj teorisini düşündüğümüzde, filmlerinizde anlamı kuran temel unsur kurgu mu, yoksa sahne içi mizansen mi?

Benim için anlam sadece kurguda kurulmaz. Sergei Eisenstein montajın çarpışmasından doğan anlamdan bahseder ama ben biraz daha sahnenin içinde başlayan bir anlamdan yanayım. Yani mizansen benim için çok belirleyici. Kurgu o anlamı keskinleştiriyor ama temeli set anında atılıyor. O yüzden çekim sırasında zaten nasıl bir ritim ve duygu kurmak istediğimi biliyor oluyorum.

Bakış ve Temsil Politikaları

Laura Mulvey’in “male gaze” kavramı bağlamında, “Çok Düzgün Bir Kız” filminde kadın temsili üzerine nasıl bir bilinç geliştirdiniz?

Laura Mulvey’in “male gaze” kavramı benim için sadece teorik bir mesele değil, çok somut bir deneyim alanı. Çünkü gündelik hayatta zaten sürekli bu bakışa maruz kalıyoruz. Çok Düzgün Bir Kız’da ana karakterin komedyen olması bu yüzden önemliydi. Sahnedeki güçlü kadının, bir date içinde mansplaining’e maruz kalması üzerinden bu bakışı görünür kılmak istedim.

Burada male gaze sadece bir bakış değil, aynı zamanda bir konuşma biçimi. Erkek karakter kadının deneyimini ve bilgisini yeniden tanımlamaya çalışıyor. Kamerayı da bu hiyerarşiyi yeniden üretmeyecek şekilde konumlandırdım.

Zaman-İmge ve Anlatı Yapısı

Gilles Deleuze’ün zaman-imge kavramı üzerinden bakarsak, filmlerinizde zamanın akışı klasik anlatının dışında bir yapı kuruyor mu?

Gilles Deleuze’ün zaman-imge yaklaşımı bana çok yakın. Çünkü hayat lineer değil. Filmlerimde zamanın bazen durduğu, bazen uzadığı anlar var. Özellikle rahatsızlık anlarında zamanın esnemesi hissini bilinçli olarak kuruyorum.

Belgesel Modları ve Anlatı Biçimleri

Bill Nichols’un belgesel modları açısından Dengenin Ritmi’ni nasıl konumlandırırsınız?

Bill Nichols’un sınıflandırmasına göre Dengenin Ritmi tek bir moda oturmuyor. Gözlemsel bir damar var ama aynı zamanda şiirsel bir yaklaşım da mevcut. Belgeseli sadece kayıt değil, duyguyu kuran bir alan olarak görüyorum.

Anlatı Kuramı ve Yapısal Tercihler

David Bordwell’ün anlatı kuramı çerçevesinde, hikaye yapınızı daha çok klasik anlatı mı yoksa alternatif/deneysel bir yapı mı belirliyor?

David Bordwell’ün klasik anlatı modeli güçlü ama ben onun sınırlarında dolaşmayı seviyorum. Hikâyeyi tamamen parçalamıyorum ama lineerliği kırmayı önemsiyorum.

Göstergebilim ve Anlam Katmanları

Roland Barthes’in yaklaşımıyla düşündüğümüzde, filmlerinizde tekrar eden semboller veya çok katmanlı anlam yapıları var mı?

Roland Barthes’ın yaklaşımıyla anlam hiçbir zaman tek katmanlı değil. Filmlerimde küçük detaylar, tekrarlar ve sessizlikler önemli. Anlam biraz da izleyicinin zihninde tamamlanıyor.

İktidar, Söylem ve Karakter İnşası

Michel Foucault’nun iktidar ve söylem kavramları üzerinden, karakterlerinizin toplumsal yapı içindeki konumunu nasıl inşa ediyorsunuz?

Michel Foucault üzerinden karakterleri sadece birey olarak değil, bir söylemin içinde konumlanan varlıklar olarak görüyorum. Gündelik iktidar biçimleri özellikle ilgimi çekiyor.

Toplumsal Cinsiyet ve Performative

Judith Butler’ın toplumsal cinsiyet performativitesi yaklaşımı, karakter temsillerinizde nasıl bir etki yaratıyor?

Judith Butler’ın performativite yaklaşımı bu filmin merkezinde. “Düzgün kız” olmak bir öz değil, tekrar edilen bir performans. Karakterin bu performansla kurduğu gerilim benim için önemli.

Yeniden Üretim ve Dijital Dönüşüm

Walter Benjamin’in “mekanik yeniden üretim çağında sanat” yaklaşımını düşündüğümüzde, dijital platformların sinema üretimi ve izleme deneyimi üzerindeki etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Walter Benjamin’in “aura” kavramı bugün daha da karmaşık. Dijital platformlar üretimi kolaylaştırdı ama aynı zamanda hızlandırdı. Ben hâlâ izleyicinin durmasını ve düşünmesini önemsiyorum.